Theo Đường 12A huyền thoại Lên Cổng Trời Cha Lo

Giữa trùng điệp núi rừng Phong Nha – Kẻ Bàng, nơi mây trắng giăng trên những dãy Trường Sơn và gió đại ngàn thổi hoài không dứt, có một nơi mỗi lần nhắc tên, trong tôi lại dấy lên một niềm xúc động rất khó gọi thành lời. Đó là Cha Lo – Cổng Trời tại Km34,5 trên tuyến Quốc lộ 12A thuộc xã Dân Hóa, tỉnh Quảng Trị (Huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình cũ). Một điểm đến nằm giữa núi cao, vực sâu và những cung đường quanh co, nhưng phía sau vẻ đẹp hùng vĩ của thiên nhiên lại là cả một miền ký ức không thể lãng quên. Đứng giữa Cổng Trời – Cha Lo hôm nay, nhìn mây phủ lưng núi và con đường 12A uốn mình qua đại ngàn, thật khó tưởng tượng trong quá khứ từng là một trong những trọng điểm ác liệt của tuyến đường Trường Sơn năm nào.

Di tích lịch sử Cổng Trời Cha Lo

Di tích lịch sử Cổng Trời Cha Lo

Đường đến Cổng Trời – Cha Lo

Để đến được Cổng Trời, bạn sẽ phải trải qua một hành trình khoảng 150km, xuất phát từ thành phố Đồng Hới, xuôi theo đường mòn Hồ Chí Minh rồi rẽ vào ngã ba Khe Ve. Càng đi về phía Tây, cảnh sắc càng thay đổi. Phải tự mình ôm vô lăng hay cầm tay lái qua những khúc cua tay áo gấp khúc, chênh vênh giữa một bên là vách đá dựng đứng, một bên là vực sâu hun hút của Quốc lộ 12A, bạn mới thấu hết cái vị mặn mòi của gió ngàn và sự thách thức của địa hình. Nhưng tôi luôn bảo với những vị khách của mình rằng, đừng sợ hãi những khúc dốc ấy. Bởi bù lại, từng tầng cây rừng xanh thẳm, từng dải sương mờ ôm trọn đỉnh núi và cái cảm giác chinh phục sẽ khiến mọi nhọc nhằn tan biến. Đường khó đi đấy, nhưng chính sự hiểm trở ấy lại tô điểm thêm cho vẻ đẹp kiêu hãnh, hùng vĩ mà nơi đây từng được gọi là “tọa độ lửa”.

Truyền thuyết về Cổng Trời – Cha Lo

Tên gọi Cổng Trời Cha Lo còn gắn với một câu chuyện được đồng bào địa phương lưu truyền qua nhiều thế hệ. Theo truyền thuyết, hai khối đá lớn tựa vào nhau giữa núi rừng, tạo thành một dáng cổng tự nhiên kỳ lạ. Người xưa ví hình ảnh ấy như đôi tình nhân mãi mãi bên nhau giữa đại ngàn. Chuyện kể về đôi trai gái Y Leng và Thông Ma yêu nhau sâu đậm. Một ngày, Y Leng bị thuồng luồng bắt giữ trong hang đá. Thông Ma tìm cách cứu người mình thương, chiến đấu với hiểm nguy và dùng những tảng đá lớn bịt cửa hang để ngăn quái vật. Sau cuộc chiến dữ dội, những khối đá khổng lồ rơi xuống, tạo thành hình dáng Cổng Trời ngày nay như một minh chứng vĩnh hằng cho một tình yêu sắt son, bất tử. Một câu chuyện mang màu sắc huyền thoại, nhưng khi đứng trước những vách đá sừng sững giữa núi rừng, tôi nghĩ rằng chính những câu chuyện như vậy đã làm cho vùng đất này thêm phần huyền bí và giàu chiều sâu.

Hai khối đá lớn tựa vào nhau giữa núi rừng

Hai khối đá lớn tựa vào nhau giữa núi rừng

Tọa độ lửa khốc liệt trong chiến tranh

Nếu vẻ đẹp của Cổng Trời khiến du khách muốn dừng chân ngắm nhìn thì lịch sử nơi đây lại khiến người ta phải cúi lòng tưởng niệm. Trong những năm chiến tranh, tuyến đường 12A qua Cha Lo, Đèo Mụ Dạ, Bãi Dinh, La Trọng, Đồi Cha Quang… từng là những mắt xích quan trọng của tuyến vận tải chiến lược. Máy bay Mỹ liên tục đánh phá nhằm cắt đứt con đường chi viện vào chiến trường miền Nam. Bom đạn trút xuống núi rừng, đường bị đánh sập rồi lại được sửa chữa. Những đoàn xe vẫn nối nhau đi trong đêm. Bộ đội, công binh và thanh niên xung phong bám đường, bám núi, giữ cho mạch giao thông không bị ngưng trệ.

Tọa độ lửa trong chiến tranh

Tọa độ lửa trong chiến tranh

Giữa hoàn cảnh ấy, một câu khẩu hiệu được khắc trên đá vẫn còn được nhắc đến: “Tim còn đập, đường không tắc.” Chỉ vài chữ ngắn ngủi nhưng đủ để hình dung tinh thần của những con người từng sống và chiến đấu tại nơi này. Gần đó còn có một hang đá gắn với câu chuyện về lễ “truy điệu sống” dành cho những chiến sĩ Tiểu đoàn 12 Công binh trước khi bước vào nhiệm vụ. Đất trời Cha Lo đã dung dưỡng và chứng kiến biết bao chiến công của quân dân ta, ghi danh những đơn vị anh hùng bất tử như Đồn Cha Lo, Tiểu đoàn 12 Công binh hay Thanh niên xung phong 759.

Ngày trước, nơi đây vang tiếng bom, tiếng xe vận tải, tiếng kéo pháo và bước chân của những người lính ra trận. Du lịch Quảng Trị trở lại Cha Lo – Cổng Trời hôm nay, khi tiếng máy bay chiến đấu đã lùi vào dĩ vãng, nhường chỗ cho tiếng chim rừng và tiếng xe du lịch rộn ràng, nơi đây đã trở thành điểm đến tri ân không thể thiếu trong hành trình khám phá di sản.