Trang chủ » Cẩm Nang Du Lịch Quảng Trị » Đền thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh – Vì sao ai đi ngang cũng phải dừng chân?

Đền thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh – Vì sao ai đi ngang cũng phải dừng chân?

Có những nơi không cần biển hiệu rực rỡ hay tiếng gọi mời ồn ào, chỉ lặng lẽ tồn tại mà khiến người ta tự khắc muốn dừng chân. Đền thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh Đèo Ngang là một chốn như thế nhẹ nhàng, linh thiêng, và thấm sâu vào lòng người ngay từ lần đầu ghé thăm.

Ngày nào cũng vậy, dòng du khách từ khắp nơi tìm về đền để thắp nén hương, gửi gắm ước nguyện bình an, sức khỏe, may mắn cho gia đình. Không khí ở đây không xô bồ. Ai đến cũng tự nhiên chậm lại, nói khẽ hơn, đi nhẹ hơn, như sợ làm xao động miền tĩnh tại nơi cửa đền. Mỗi lần dẫn khách đến đây, tôi đều thấy mình được “gột rửa” khỏi những bộn bề.

Đền thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh Đèo Ngang ở đâu?

Đền thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh Đèo Ngang tọa lạc ngay trục đường thiên lý Bắc – Nam, thuộc xã Quảng Đông, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình (Sau sáp nhập nay xã Phú Trạch, tỉnh Quảng Trị). Phía sau là dãy Đèo Ngang, nơi bà Huyện Thanh Quan từng “dừng chân đứng lại” để rồi lưu danh thiên cổ. Trước mặt hướng ra biển Đông xanh thẳm. Núi làm nền, biển làm phông, cảnh trí vừa hùng vĩ vừa khoáng đạt, gợi cảm giác khoan thai rất riêng của miền đất này. Đứng ở sân đền, hít một hơi thật sâu cái vị mặn mòi của biển hòa lẫn mùi nhựa thông từ núi rừng, bạn sẽ hiểu vì sao người ta gọi đây là chốn “sơn thủy hữu tình”.

Từ trung tâm Đồng Hới, chỉ hơn 60km di chuyển, nhưng cảm giác khi đặt chân đến đây lại như bước sang một thế giới khác: xanh mát, yên ả và đậm hồn văn hóa. Trong những chuyến dẫn khách, tôi thường chia sẻ rằng hành trình về Đền Mẫu giống như cuộc trở về với tầng sâu tinh thần của người Việt, nơi tín ngưỡng thờ Mẫu nuôi dưỡng đạo lý, tôn vinh vẻ đẹp và đức hạnh của người phụ nữ.

Huyền tích về nàng công chúa yêu trần thế

Ngôi đền còn được gọi bằng những cái tên thân thuộc: đền Mẫu Liễu Hạnh, đền công chúa Liễu Hạnh. Theo truyền thuyết, Thánh Mẫu vốn là công chúa Quỳnh Hoa, ái nữ thứ hai của Ngọc Hoàng. Trong lần giáng trần thứ ba, Người đã chọn chân Đèo Ngang làm nơi nương náu, hóa thân thành người bán nước bên con đường thiên lý Bắc – Nam. Hình ảnh ấy giản dị mà thiêng liêng, một người phụ nữ giữa trần gian, âm thầm chăm lo cho người qua lại.

Những năm tháng ở cõi người, Mẫu đã giúp dân tránh dịch bệnh, đuổi thú dữ, dạy cách trồng lúa, gây dựng cuộc sống. Chỉ khoảng ba năm, nhưng đủ để vùng đất phía Nam Đèo Ngang thay da đổi thịt. Từ hoang sơ trở nên trù phú, dân cư tụ họp, cảnh sắc cũng theo đó mà trở nên hữu tình, đi vào thơ ca và ký ức dân gian. Thương kính công đức ấy, người dân đã lập một ngôi miếu nhỏ bên đường xưa để thờ phụng. Tư liệu ghi lại rằng, đền được xây dựng khoảng năm 1557, thời Hậu Lê, thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh một trong “Tứ bất tử” của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Rồi qua thời gian, miếu nhỏ ấy trở thành ngôi đền mà ta thấy hôm nay.

Người dân xứ Quảng chúng tôi luôn tin rằng, chính sự linh ứng và cảm giác được bao bọc, bảo vệ nơi cửa Mẫu đã biến không gian này thành điểm du lịch tâm linh hàng đầu. Đến đây, bạn sẽ thấy mình như một người con tìm về miền an trú, khiến mọi muộn phiền dường như đều tan biến theo làn khói hương.

Với những ai quan tâm đến văn hóa truyền thống, đây là một điểm đến đặc biệt, bởi tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Nhiều du khách quốc tế sau chuyến thăm thường bày tỏ cảm nhận về một vẻ đẹp tâm linh rất Việt mộc mạc, sâu lắng, bền bỉ.

Nét kiến trúc cổ kính

Đền thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh Đèo Ngang không lớn, nhưng từng chi tiết đều được chăm chút cẩn trọng. Mặt đền hướng biển, lưng tựa núi, bố cục Tiền – Hậu rõ ràng, tạo nên sự trang nghiêm mà không nặng nề. Vật liệu chủ yếu là gỗ rừng, đá núi; mái lợp ngói âm dương theo lối ba gian truyền thống. Gian chính thờ tượng Mẫu trong tư thế ngồi, gương mặt hiền từ mà uy nghi; hai bên là các Thánh Cô, Thánh Cậu và chư vị Chầu hầu. Tôi đặc biệt thích ngắm những mảng chạm khắc rồng chầu, phượng múa, hoa văn mây lửa, sen, tùng – cúc – trúc – mai… Mỗi đường nét như kể lại câu chuyện về bàn tay tài hoa của nghệ nhân và tâm thức thẩm mỹ của người xưa.

Sức hấp dẫn của nơi này còn đến từ cảm giác an yên khi đứng giữa sân đền rợp bóng cây, lắng nghe gió biển thì thầm, hít hà mùi hương trầm thoang thoảng. Con người và thiên nhiên gặp nhau trong một nhịp thở hiền hòa, mở ra không gian thư thái, nơi lòng người dễ dàng buông xuống những lo toan.

Lễ hội nhịp sống văn hóa của miền gió Lào, cát trắng

Nếu du lịch Quảng Trị (Quảng Bình cũ) vào mùng 3 tháng 3 âm lịch, bạn sẽ được hòa mình vào Lễ hội Đền Mẫu Liễu Hạnh một ngày hội mang đậm sắc thái văn hóa tâm linh. Phần lễ trang nghiêm với rước kiệu, tế lễ, dâng sớ… gợi lại không khí tín ngưỡng cổ truyền. Phần hội thì rộn ràng, gần gũi: kéo co, đẩy gậy, nhảy sạp, hát ru, hò khoan Lệ Thủy. Trong nhịp trống, tiếng hò và nụ cười của người dân, tôi luôn thấy rõ một điều lễ hội không chỉ là nghi thức, mà là cách cộng đồng bày tỏ lòng biết ơn Thánh Mẫu, đồng thời gìn giữ những giá trị văn hóa của vùng đất gió Lào, cát trắng.

Trải qua bao biến thiên lịch sử, câu chuyện “công chúa Quỳnh Hoa giáng trần giúp dân” vẫn được truyền lại nơi chân Đèo Ngang như một mạch nguồn không bao giờ cạn. Đền thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh hiện diện như một điểm hẹn của ký ức và niềm tin. Nơi hiểu thêm về cội rễ văn hóa, nơi nguồn năng lượng an lành lan tỏa, nơi dừng dân để lòng người tìm lại sự an nhiên giữa cuộc sống nhiều biến động.