Trang chủ » Cẩm Nang Du Lịch Quảng Trị » Một ngày an nhiên tại Hoằng Phúc Cổ Tự

Một ngày an nhiên tại Hoằng Phúc Cổ Tự

Nếu du lịch Quảng Bình cũ trong lòng bạn gắn liền với những kỳ quan hang động hùng vĩ hay biển Nhật Lệ rì rào sóng vỗ, thì hãy để tôi dẫn bạn đến một khoảng trời khác, nơi có tiếng chuông chùa hóa giải mọi ưu phiền: Chùa Hoằng Phúc. Đến đây lễ Phật, gửi gắm ước vọng sức khỏe cho gia đình, bình an cho đất nước; rồi hít hà hương thơm cỏ cây hòa quyện với gió sông Kiến Giang mát rượi để thấy tâm hồn thư thái.

Vị trí địa linh

Tôi thường được nghe nhiều người hỏi: “Chùa Hoằng Phúc nằm ở đâu mà nghe tên gọi thôi đã thấy phước lành?”. Bạn hãy theo tôi về quê hương của đại tướng Võ Nguyên Giáp, rời trung tâm huyện chừng 4km về phía Nam, men theo con đường chạy dọc bờ hữu ngạn sông Kiến Giang, bạn sẽ gặp Hoằng Phúc Cổ Tự nằm bình yên trên một vùng đất cao rộng gần 1 hecta, thuộc thôn Thuận Trạch, xã Mỹ Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình cũ (Nay sau sáp nhập là xã Tân Mỹ, tỉnh Quảng Trị). Vị thế ấy không chỉ đẹp về nhãn quan mà còn là sự giao thoa giữa mạch đất linh thiêng và nhịp sống hiền hòa của dòng sông quê.

Du khách ở phương xa có thể đáp máy bay, tàu hỏa hoặc xe khách đến Đồng Hới. Từ đó, bạn thuê xe máy, bắt taxi hoặc thuê xe ô tô riêng, đi tiếp chừng 60km là đã có thể đặt chân đến chốn thiền môn thanh tịnh này.

Dòng chảy lịch sử hơn 700 năm

Nhiều du khách ngỡ ngàng khi biết Chùa Hoằng Phúc có tuổi đời hơn 7 thế kỷ. Các nhà sử học cho rằng tiền thân của chùa Hoằng Phúc là am Tri Kiến, một am thờ Phật nhỏ ở thôn Tri Kiến xưa. Vào năm 1301, Phật hoàng Trần Nhân Tông đã dừng chân tại đây, ở lại và giảng pháp. Điều đó có nghĩa là am Tri Kiến phải được dựng lên trước năm 1301. 

Như vậy, tính đến nay, nơi này đã hơn 700 năm tuổi, lặng lẽ chứng kiến bao triều đại đổi thay, từ Lý – Trần cho đến nhà Nguyễn. Các nhà sử học cũng khẳng định rằng, Quảng Bình đã hòa nhập vào Đại Việt sớm hơn vùng Thuận Quảng đến 237 năm. Vì vậy, những ngôi chùa Việt cổ xuất hiện ở đây cũng có niên đại lâu đời hơn nhiều nơi khác ở miền Trung. Chùa Hoằng Phúc, theo đó, được xem là một trong những ngôi cổ tự xưa nhất của vùng này.

Tôi yêu chùa Hoằng Phúc bởi vẻ cổ kính trầm mặc, ghi dấu tuổi đời dài lâu giữa miền Trung đầy nắng gió. Và hơn thế nữa vì nó là biểu tượng của hành trình Nam tiến, nơi cộng đồng dân cư Đại Việt mang theo bản sắc văn hóa, đức tin để an cư lạc nghiệp ở vùng đất mới. Những nhân vật lịch sử lừng danh như Phật hoàng Trần Nhân Tông, chúa Tiên Nguyễn Hoàng, chúa Nguyễn Phúc Chu, vua Minh Mạng hay Thiệu Trị đã từng ghé thăm, trùng tu và chấn hưng chùa, khẳng định vai trò của nơi đây trong đời sống tâm linh của nhân dân

Qua bao biến cố thời gian, chùa đã trải qua những lúc thăng trầm. Từ năm 1716, chúa Nguyễn Phúc Chu sửa chữa và đổi tên thành Kính Thiên Tự; rồi năm 1821, vua Minh Mạng ghé thăm trong chuyến tuần du, ban tên Hoằng Phúc Tự,  nghĩa là “nơi lan tỏa phước lành cho muôn dân”. Chiến tranh, bão lũ đã tàn phá nặng nề, đặc biệt cơn bão năm 1985 gần như xóa sổ hết dấu tích. Nhưng như một phép nhiệm màu từ Phật tổ, chùa vẫn sống dậy trong ký ức dân làng. Năm 2014, chùa được phục dựng diễn ra trong niềm vui khôn xiết.

Mỗi lần đứng trước tam quan, tôi lại cảm nhận sức hút hội nhập và sức lan tỏa của một trung tâm Phật giáo Đàng Trong, như dòng sông Kiến Giang mãi mãi chảy về biển lớn, mang theo bao giá trị tinh thần. Nghĩ về việc nơi đây đã sống cùng 6 triều đại phong kiến, hai cuộc chiến tranh, bao lần tu sửa, phục dựng… tôi luôn cảm thấy mình như đang chạm vào một “mạch ngầm” lịch sử của đất nước. Không cần nhiều lời hoa mỹ, bản thân sự tồn tại bền bỉ của chùa đã là một câu chuyện đầy xúc động.

Kiến trúc độc đáo, không gian thanh tịnh

Kiến trúc chùa hôm nay khiến tôi say mê bởi vẻ trầm mặc, tôn nghiêm theo lối “nội công ngoại quốc” truyền thống Việt Nam. Bước qua cổng tam quan, bạn sẽ cảm nhận rất rõ vẻ trầm mặc, tĩnh tại bao trùm không gian. Màu gạch nâu, mái ngói cong, những cột gỗ, những chi tiết chạm khắc rồng, phượng… tất cả hòa lại, tạo nên cảm giác vừa thân thuộc, vừa linh thiêng.

Chùa Hoằng Phúc vẫn lưu giữ nhiều cổ vật gắn với các triều đại phong kiến: Chuông đồng thời Minh Mạng: cao khoảng hơn 1 mét, đường kính gần 0,6m, thân chuông khắc chữ Hán, tai chuông chạm nổi hình rồng. Mỗi lần chuông ngân vang, âm thanh trầm ấm lan rộng. Tượng Địa Tạng Vương Bồ Tát, Quan Thế Âm Bồ Tát có niên đại từ thế kỷ XIX, khuôn mặt từ bi, đường nét mềm mại, gần gũi nhưng vẫn toát lên vẻ uy nghiêm. Các lư hương, đế đèn, tòa sen, bình hoa được chế tác tinh xảo, góp phần làm tăng vẻ cổ kính, trang nghiêm cho không gian thờ tự. Hoành phi “Vô song phúc địa” do chúa Nguyễn ban tặng, như lời khẳng định về sự linh thiêng và phước lành của mảnh đất này.

Hai tháp Phật cao 9 tầng sừng sững trước tòa Tam Bảo là hình ảnh du khách nào cũng ấn tượng. Với tôi, mỗi lần ngước nhìn hai ngọn tháp, tôi luôn liên tưởng đến sự bền bỉ và giác ngộ, giống như hành trình của con người đi qua khó khăn để tìm thấy sự bình an trong tâm.

Đặc biệt, trong khuôn viên chùa ngày nay vẫn còn một cổng tam quan xưa được rễ cây cổ thụ quấn quanh. Phía mặt tiền khuôn viên chùa là giếng cổ, người dân gọi là giếng Phật. Giếng rộng hơn 3m, xây bằng gạch và đá ong xếp khít nhau, nước trong mát và ngọt, như mang theo vị lành từ lòng đất.

Chùa Hoằng Phúc là nơi thờ Phật, tụng kinh, hoằng dương Phật pháp, và còn là “nhân chứng” cho nhiều sự kiện lịch sử của quê hương Lệ Thủy và của đất nước. Ngày 9/12/ 2015, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã ban hành quyết định xếp hạng chùa Hoằng Phúc là Di tích cấp quốc gia. Từ đó, chùa trở thành một trong những điểm đến du lịch tâm linh tiêu biểu, thu hút đông đảo du khách đến với miền Trung thân thương này.

Chốn bình yên nâng niu tâm hồn

Mỗi độ Tết đến Xuân về, mùa Vu Lan báo hiếu hay những ngày rằm, chùa Hoằng Phúc lại đón bước chân của hàng ngàn người từ khắp nơi tìm về du xuân, dâng hương, cầu chúc những điều tốt lành. Giữa không gian thanh tịnh và trang nghiêm, ai cũng tìm thấy cho mình một khoảng lặng êm đềm, nơi những lo toan dường như tạm lùi lại phía sau, nhường chỗ cho sự an yên, cho những lời nguyện ước về một năm mới bình an, một mái nhà đủ đầy hạnh phúc.

Dịp đầu xuân, không gian chùa trở nên sinh động hơn bao giờ hết với nhiều hoạt động ý nghĩa như lễ Phật, chúc Tết, phát lộc đầu năm, múa lân mừng xuân và nhiều nghi thức trang nghiêm khác. Đặc biệt, tháng Giêng hằng năm là thời điểm diễn ra lễ hội Di tích Lịch sử Quốc gia chùa Hoằng Phúc, một sự kiện lớn mang đậm dấu ấn văn hóa và tâm linh. Nghi thức rước nước từ vực An Sinh, khai ấn, phóng sinh, thuyết pháp, quy y Tam Bảo, cầu Quốc thái dân an, phát lộc, thả hoa đăng… được tổ chức trang trọng, tạo nên không khí rộn ràng, vui tươi và ấm áp tình người.

Hòa cùng các nghi lễ Phật giáo là nhiều hoạt động văn hóa – thể thao dân gian đặc sắc như hò khoan Lệ Thủy, múa vương – tướng – long – hổ, kéo co… tạo nên bức tranh lễ hội sống động, phấn khởi. Đây vừa là dịp tôn vinh di sản cha ông, vừa góp phần khơi dậy sức sống cộng đồng, thúc đẩy phát triển du lịch địa phương và đưa vẻ đẹp của vùng sông nước Lệ Thủy đến gần hơn với du khách gần xa.

Một vài lưu ý nhỏ dành cho bạn

• Thời điểm lý tưởng để ghé thăm là vào tháng bảy âm lịch và đầu xuân, khi tiết trời nắng ráo, cảnh sắc rộn ràng và lễ hội diễn ra sôi nổi.
• Trang phục nên gọn gàng, kín đáo, lịch sự; tránh những trang phục quá hở hang. Khi vào khuôn viên chùa, hãy giữ thái độ trang nghiêm: đi nhẹ, nói khẽ, không nô đùa ồn ào, không xả rác hay làm ảnh hưởng cảnh quan thiên nhiên.
• Khi muốn dâng lễ, một mâm lễ chay giản dị là đã đủ thay lời thành kính. Điều quan trọng nhất luôn nằm ở tấm lòng hướng thiện của mỗi người.

Người dân quê tôi tin rằng, ai đến đây với lòng thành, cầu sức khỏe hay bình an, đều sẽ được che chở. Nhưng hơn cả sự cầu xin, đó là cảm giác được kết nối với cội nguồn, được chạm tay vào quá khứ hào hùng của dân tộc. Nếu có dịp du lịch Quảng Trị ghé thăm Lệ Thủy, hãy để tôi mời bạn một chén trà xanh, rồi mình cùng tản bộ vào chùa, để thấy lòng mình nhẹ tênh giữa cõi phật thanh tịnh.