Quảng Trị có đặc sản gì để mua về làm quà?
Có lẽ sau chuyến đi vừa rồi, trong tim bạn vẫn còn nguyên cảm giác xao xuyến về vẻ đẹp của mảnh đất Quảng Trị mới (Sáp nhập từ hai tỉnh Quảng Bình và Quảng Trị). Một ngày rong ruổi giữa kỳ quan hang động Phong Nha – Kẻ Bàng hoang sơ kỳ vĩ, buổi chiều ngắm hoàng hôn dịu dàng trên biển Nhật Lệ, rồi lặng người trước sự trầm mặc của Thành Cổ Quảng Trị, Cầu Hiền Lương lộng gió… Tất cả đan vào nhau thành một hành trình vừa hùng tráng, vừa dịu dàng, khó mà quên được.
Là người làm du lịch, cũng là người con sinh ra từ đất Quảng, tôi luôn thấy biết ơn khi được đồng hành cùng du khách, dẫn mọi người đi qua từng góc phố, bãi biển, triền cát, rồi lắng nghe tiếng “ồ” lên thích thú khi nếm một món ăn lần đầu trong đời. Và gần như chuyến đi nào cũng kết thúc bằng một câu hỏi quen thuộc: “Du lịch Quảng Trị xong thì mua gì về làm quà cho người thân bây giờ?”
Quà mang về từ Quảng Trị ý nghĩa nhất không phải thứ đắt đỏ, mà là những sản vật giản dị, thấm đẫm tình người, được làm nên từ bàn tay chai sần và trái tim nồng hậu của bà con như chính giọng nói miền Trung. Dưới đây là những đặc sản Quảng Trị mua về làm quà gợi ý của tôi, được chắt lọc từ kinh nghiệm nhiều năm dẫn tour, chọn quà cho khách, toàn là thứ ngon, dễ mang, dễ bảo quản và đặc biệt là… mang trọn hương vị quê tôi.
Khoai deo Hải Ninh
Khoai deo là linh hồn của miền cát Quảng Bình. Những củ khoai lang bình dị, đi qua bao công đoạn luộc, thái, phơi bị nắng gió miền Trung “hun” đến độ trở nên mềm dẻo, ngọt thanh, nhai hoài không ngán. Tôi hay nói đùa với khách: “Ăn một miếng khoai deo là như nhai cả nắng gió quê tôi vậy!” Gói khoai nhỏ xinh, dễ cho vào vali, không sợ hư hỏng, lại cực hợp để vừa nhâm nhi với tách trà chiều vừa kể chuyện chuyến đi hoặc để trên bàn làm việc, đói bụng là lấy một miếng. Đây là món quà vừa lạ miệng với người ngoài tỉnh, vừa rất “quê”, rất mộc.

Khoai deo Hải Ninh
Bánh lọc sống
Bánh lọc là một “tác phẩm nhỏ” của sự tỉ mỉ. Trong lớp bột trong veo, dẻo dai là nhân tôm thịt đậm đà, thơm mùi tiêu, mùi hành, mùi lá chuối. Để giữ trọn độ tươi ngon cho du khách mang về, tôi luôn khuyên mọi người chọn bánh lọc sống, đã cấp đông và đóng gói kỹ. Cách dùng vô cùng giản đơn: Về đến nhà, bạn chỉ cần hấp cách thủy vài phút, bánh chín tới là trong veo, nóng hổi, cắn vào nghe vị tôm thịt bùng lên, như đang ngồi giữa một quán nhỏ ở Đồng Hới. Đó là cách nhanh nhất để gửi gắm hương vị Quảng Trị chân thật, nguyên bản nhất đến gia đình. Mỗi chiếc bánh là một lời kể nhỏ về vùng đất duyên hải đầy nắng gió mà bạn vừa đi qua.
Bánh ít lá gai
Nếu bạn muốn tặng một món quà mang màu sắc truyền thống, thì bánh ít lá gai Triệu Phong là lựa chọn tôi luôn ưu tiên giới thiệu. Màu đen óng của lá gai, ôm trọn phần nhân đậu xanh ngọt bùi bên trong. Hòa quyện cùng độ dẻo thơm của nếp, cắn nhẹ là tan ngay đầu lưỡi, để lại dư vị man mát khó tả. Đây là món quà dành cho những tâm hồn yêu sự mộc mạc, muốn tìm về chút hồn quê giữa nhịp sống hối hả.
Bánh tráng Tân An
Bên dòng sông Gianh lặng lẽ trôi, làng nghề Tân An đã gìn giữ hơn trăm năm bí quyết làm nên những lá bánh tráng dẻo thơm hiếm có. Cuốn gỏi, nướng giòn, hay chấm mắm nêm, cách nào cũng ngon. Mua vài xấp bánh tráng Tân An về làm quà, là bạn đang mang cả một làng nghề truyền thống về nhà, nơi người ta vẫn lấy sự khéo tay và kiên nhẫn làm niềm tự hào.
Chả cá trắm sông Son
Dòng Sông Son chảy qua di sản vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng trong vắt nuôi lớn những con cá trắm thịt chắc, ngọt lịm, ít tanh. Chả làm sẵn, cấp đông cẩn thận, về nhà chỉ cần rán vàng, nấu bún, canh chua hay thả lẩu là cả nhà quây quần cùng nhau. Món này trẻ con rất mê, người lớn thì yên tâm vì vừa ngon vừa giàu dinh dưỡng. Một gói chả cá trắm Sông Son đơn giản vậy thôi mà đủ làm bữa cơm nhà bạn “mang mùi vị du lịch” thêm vài ngày sau khi đã rời miền hang động kỳ vĩ.
Hải sản
Quảng Trị không chỉ có núi rừng, hang động, mà còn có đường bờ biển dài, nước trong và sạch, là chiếc nôi của vô vàn loại hải sản tươi ngon. Người dân quê tôi vẫn nói: “Biển cho mình cái ăn, cái mặc, rồi cho luôn cả thứ quà để gửi đi khắp nơi.” Nếu bạn muốn một món quà vừa dễ mang, vừa dùng được lâu, thì các loại hải sản khô như mực khô, cá cơm khô, cá chỉ vàng khô, tôm khô, khuyết khô… chính là lựa chọn sáng giá. Hoặc muốn tiện dụng, không muốn phải nấu nướng cầu kỳ hãy chọn hải sản được chế biến sẵn.

Mực khô Quảng Trị
Mắm Ruốc
Mỗi lần mở lọ ruốc, tôi lại như nghe tiếng sóng vỗ rì rào trên bờ biển Quảng Trị thơ mộng. Những con tôm ruốc nhỏ bé được bà con đánh bắt tươi rói, ủ muối kỳ công dưới nắng gió biển khơi, tạo nên vị đậm đà, thơm nồng khó tả. Chỉ một thìa nhỏ pha vào bát canh, hay chấm với dưa leo thịt heo luộc… là cả mâm cơm nhà bạn bỗng dậy mùi biển cả. Mang về, đây chính là cách gửi gắm chút mặn mòi miền Trung đến những người thân yêu!
Nước Mắm truyền thống
Từ những mẻ cá cơm, cá nục tươi ngon, ngư dân ủ chượp hàng năm trời, không pha tạp, không chất bảo quản, để rồi cho ra thứ nước mắm đậm đà, độ đạm cao. Chấm rau luộc, kho thịt cá… món nào cũng ngon, dậy mùi hương. Tôi hay khuyên du khách mua loại nguyên chất từ các làng chài rồi về nhà dùng dần, mỗi giọt là một lời nhắc về sự hào sảng của biển. Một chai nước mắm, nghe thì đơn giản, nhưng chính là món quà gắn liền với bữa cơm gia đình, rất đời thường mà ấm áp.
Sâm Bố Chính
Trong tất cả những món quà quê mình giới thiệu, Sâm Bố Chính luôn là “báu vật” khiến tôi tự hào nhất. Loại sâm từng được chọn để tiến vua này được thiên nhiên ưu ái ban tặng cho vùng đất Bố Chính xưa, củ sâm tròn đẹp, thịt giòn nhẹ, vị ngọt thanh, mùi thơm dịu. Người ta thường dùng sâm để: Ngâm rượu làm dược tửu bồi bổ, hãm trà uống hằng ngày, làm món hầm cho người mới ốm dậy, người cần phục hồi sức khỏe. Khi bạn mang Sâm Bố Chính về nhà, là gửi gắm kèm theo một lời chúc bình an, khỏe mạnh cho ông bà, cha mẹ, những người thân yêu. Với tôi, đây là món quà vừa giá trị, vừa tinh tế, bởi nó chứa đựng nhiều hơn cả công dụng đó là sự quan tâm rất đỗi nhẹ nhàng nhưng sâu sắc.
Cà phê Khe Sanh
Hương cà phê Arabica từ cao nguyên Khe Sanh luôn làm tôi tỉnh cả người mỗi buổi sáng. Hạt cà phê lớn lên trên đất đỏ bazan, mang vị chua thanh, hậu ngọt sâu lắng. Tặng cho những ai yêu cà phê, đây là món quà tinh tế, giúp họ khởi đầu ngày mới bằng chút gió núi Quảng Trị.

Cà phê Khe Sanh
Chè vằng
Nhắc đến chè vằng Quảng Trị, tôi lại nhớ ngay đến La Vang vùng đất gắn với câu chuyện Đức Mẹ hiện linh. Từ vùng rừng núi hẻo lánh năm xưa, cây lá vằng đã được bà con sử dụng bao đời như vị thuốc quý. Nhờ khí hậu khắc nghiệt mà tinh chất nơi đây đậm đà, thơm ngon hiếm có: thanh nhiệt giải độc, mát gan, lợi sữa, giảm béo và hỗ trợ tiêu hóa. Một gói chè vằng theo vali trở về là cách gửi gắm sự chăm sóc nhẹ nhàng cho những người thân, đặc biệt các bà mẹ sau sinh.
Dầu lạc nguyên chất
Dầu lạc (dầu đậu phộng) là gia vị rất quen thuộc trong bếp của người miền Trung. Ép thủ công từ đậu phộng quê nhà, dầu dùng để xào nấu, chiên rán hay trộn gỏi đều làm món ăn thêm phần hấp dẫn, mà vẫn lành tính cho sức khỏe. Chọn một chai dầu lạc làm quà, bạn như mang theo hơi ấm từ những bữa cơm gia đình giản dị, gần gũi.
Mật Ong
Rừng nguyên sinh Quảng Trị với độ che phủ dày đặc chính là thiên đường cho ong tìm hoa lấy mật. Mật ong rừng hoặc mật ong nuôi chất lượng cao ở vùng này có vị ngọt thanh, thơm dịu, có thể dùng: Pha với nước ấm, chanh, ngâm với sâm, tắc, gừng chữa ho, hoặc làm nguyên liệu trong các món nướng…Mỗi giọt mật là tinh hoa của đại ngàn, mang theo sức sống mãnh liệt từ vùng đất này.
Hạt tiêu Quảng Trị
Hạt tiêu xứ Quảng nhỏ bé nhưng cay nồng và thơm lừng đến mức chỉ cần để gần đã ngửi thấy. Rắc vào thịt kho, ướp cá nướng hay bất kỳ món nào, chúng đều đánh thức hương vị một cách diệu kỳ. Hạt tiêu Quảng Trị là một nét văn hóa ẩm thực nơi người ta học cách “nêm nếm” chút cay nồng của cuộc đời vào bữa cơm, để rồi càng khó khăn, càng trân quý những dịu ngọt bình yên.
Rượu truyền thống
Nhắc đến quà cho cánh mày râu, mình hay giới thiệu rượu Võ Xá, Kim Long… những loại rượu gạo được chưng cất theo phương pháp truyền thống. Uống vào ấm bụng, không nhức đầu. Mỗi chai rượu mang theo hương lúa mới, khói bếp làng quê và câu chuyện về bàn tay cần mẫn của bà con.
Ngoài những món quà tôi vừa gợi ý, Quảng Trị còn vô vàn sản vật phong phú khác mà nếu kể hết chắc phải dành riêng một cuốn sổ chỉ để liệt kê. Mỗi vùng, mỗi làng đều có một hương vị riêng, một câu chuyện riêng đang chờ bạn tự mình khám phá.
Hi vọng với những đặc sản mà tôi vừa được chia sẻ, bạn đã phần nào tìm được lời giải cho câu hỏi “Du lịch Quảng Trị nên mua gì làm quà?”. Chúc bạn trở về nhà an yên, hành trang đầy ắp niềm vui và những món quà thấm đẫm hương vị miền Trung. Và tôi thật lòng mong rằng, trong một ngày gần nhất, chúng ta lại gặp nhau trên những cung đường Quảng Trị thân thương!