Về Lệ Thủy Dịp 2-9 xem Lễ hội đua thuyền trên sông Kiến Giang
Nếu có một thời điểm ở xã Lệ Thủy, tỉnh Quảng Trị (Quảng Bình cũ) khiến người con xa quê chỉ nghe nhắc đến thôi cũng thấy lòng nôn nao, với tôi chính là dịp lễ Quốc khánh 2/9. Bởi khi ấy, sông Kiến Giang yên bình lại dậy sóng để bước vào mùa hội lớn nhất trong năm. Hai bên bờ đông nghịt người, cờ hoa rợp sắc, tiếng trống thúc dồn, tiếng reo hò vang cả một vùng. Dưới sông, những chiếc thuyền đua lao vun vút trong tiếng cổ vũ cuồng nhiệt của hàng vạn người. Đó là lễ hội đua thuyền trên sông Kiến Giang, một nét văn hóa truyền thống mà người Lệ Thủy đã gìn giữ qua bao thế hệ.
Sông Kiến Giang – Nơi Lưu Giữ Hồn Quê Lệ Thủy
Bắt nguồn từ dãy Trường Sơn hùng vĩ, uốn lượn qua vùng núi An Mã rồi hiền hòa bồi đắp phù sa cho đôi bờ Lệ Thủy và Quảng Ninh trước khi đổ ra phá Hạc Hải, trước khi hòa vào hệ thống sông Nhật Lệ, dòng Kiến Giang dài ngót nghét 58 cây số ấy mang trong mình cả dải lịch sử thăng trầm. Ngày trước, dòng sông ngắn và dốc này đôi khi mang đến những trận lũ dữ dội. Nhưng từ ngày có đập An Mã điều tiết ở thượng nguồn, con sông đã trọn vẹn sứ mệnh chở che, ôm ấp những cánh đồng lúa trù phú, xanh ngút ngát tầm mắt. Có lẽ vì thế mà mỗi mùa hội về, người dân lại tìm thấy nơi dòng nước quen thuộc ấy một niềm háo hức rất khó gọi thành tên.
Chính dòng nước mát lành ấy đã khơi nguồn cho bao giá trị văn hóa đậm đà bản sắc. Trải qua chiều dài hơn năm thế kỷ, từ thuở ban đầu là hội bơi đua cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu của cư dân vùng sông nước lễ hội nay đã vươn tầm di sản. Vào tháng 8 năm 2019, vinh dự thay Lễ hội đua thuyền truyền thống trên sông Kiến Giang đã chính thức được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia.

Lễ hội đua thuyền trên sông Kiến Giang
Tự hào lễ hội hơn 500 năm tuổi
“Dù ai đi Tây về Đông. Mùng 2 tháng 9 cũng mong về nhà. Về nhà xem hội quê ta. Dưới sông bơi chải, nhà nhà cờ bay”
Hai câu ca dao ấy từ lâu đã trở thành tiếng gọi huyết thống, giục giã những người con Lệ Thủy dù làm ăn phương xa cũng tất tả ngược xuôi tìm về quê mẹ mỗi dịp Tết Độc lập 2-9.
Với người Lệ Thủy chúng tôi, đua bơi ngoài ý nghĩa là một môn thể thao tranh tài cao thấp; đó là danh dự, là máu thịt, là niềm tự hào kiêu hãnh. Từ tháng 8, không khí làng trên xóm dưới đã sục sôi. Các thôn xã bắt đầu tuyển chọn những trai tráng khỏe mạnh nhất, khẩn trương lên rừng tìm những thớ gỗ tốt nhất, phơi khô rồi cẩn trọng đóng nên những chiếc thuyền đua bằng bí quyết gia truyền. Có những chiếc thuyền được cất giữ, niêm phong và chăm chút kỹ lưỡng suốt nhiều năm, để rồi trước ngày hạ thủy, các vị trưởng thôn đều thành kính làm lễ cúng thần linh, cầu mong một hành trình rẽ nước về đích suôn sẻ.
Dọc theo khúc sông dài chừng 24km, từ các trận đấu vòng loại giữa tháng cho đến ngày hội chính thức diễn ra từ 31 tháng 8 đến hết 2 tháng 9, hai bên bờ sông Kiến Giang như chật cứng người. Hàng ngàn khán giả từ khắp nơi đổ về, hòa chung tiếng hò reo, tiếng trống kèn vang dội cả một vùng trời.
Nhìn dòng người cuồn cuộn đỏ rực cờ hoa dọc đôi bờ, tôi mới cảm nhận hết tinh thần quật cường của con người nơi đây. Lễ hội là dịp để cộng đồng nhân lên sức mạnh đoàn kết, rèn luyện thể chất và khẳng định bản lĩnh kiên cường trước mọi hoàn cảnh, dẫu là thiên tai bão lũ khắc nghiệt. Các đội bơi thi đấu hết mình với tinh thần thượng võ: thắng không kiêu, bại không nản, chơi đẹp và giữ trọn chí khí.
Du lịch Quảng Trị vào dịp 2-9 đừng bỏ lỡ lễ hội đua thuyền trên sông Kiến Giang, bạn được mãn nhãn với những màn rẽ nước ngoạn mục, và có chơ hội tìm hiểu chiều sâu văn hóa truyền thống của quê hương cố đại tướng Võ Nguyên Giáp, cảm nhận trọn vẹn hơi ấm tình người. Hãy một lần đến nơi ăn tết độc lập lớn cả nước để hòa mình vào bầu không khí tưng bừng ấy, để thấy lòng mình thăng hoa cùng nhịp đập rộn ràng của một di sản văn hóa giữa lòng di sản.